Hệ lụy của doanh nghiệp mất tích (2)

(Cadn.Com.Vn) - Trong nhiều năm qua, cùng với những khó khăn kéo dài của nền kinh tế, tình trạng hàng nghìn DN “mất liên lạc” thậm chí bỏ trốn đã thực thụ trở thành vấn nạn và kéo theo rất nhiều hệ lụy như: người lao động mất việc làm, nợ đọng bảo hiểm, bảo hiểm y tế (BHYT), nợ thuế, nợ tiền thuê đất, nợ nhà băng đối tác, bỏ hoang hóa hàng trăm héc-ta đất, nhà xưởng... Theo Cục thuế Đà Nẵng, đến nay trên toàn địa bàn TP có 2.381 DN “mất tích” với tổng số nợ tiền thuế là 135,7 tỷ đồng, trong đó đứng đầu bảng số DN bỏ trốn lại là Q. Hải Châu với 937 DN, Q. Thanh Khê 375 DN, Q. Sơn Trà 270 DN... Bên cạnh đó, có 127 DN “chết” đích thực mà không “chôn” được với khoản nợ thuế lên đến 110,7 tỷ đồng. Phần nhiều loại hình DN “ma” phổ quát nhất là công ty nghĩa vụ hữu hạn, công ty cổ phần hay DN tư nhân và DN đăng ký rất nhiều ngành nghề kinh dinh khác nhau. Hồ hết các DN này hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, san lấp mặt bằng, kinh dinh VLXD, bất động sản, tải, dịch vụ... Làm bõ bèn lỗ, nợ chồng chất hoặc tự giải tán mà không báo lại với cơ quan chức năng, một số DN lập in hóa đơn rồi bán trái pháp luật để cướp đoạt tiền hoàn thuế GTGT... Tại Cục thương chính Đà Nẵng có 18 DN bỏ trốn mất tích với số nợ thuế Hải quan lên đến 3,3 tỷ đồng, và 12 DN nợ thuế thuộc dạng giải thể chờ phá sản với tổng số nợ lên đến 10,5 tỷ đồng... Bao gồm thuế nhập khẩu, thuế GTGT và tiền phạt nộp chậm. Hơn 11ha đất và nhà xưởng Công ty ITG đang bỏ phí phạm năm này qua năm khác nhưng không thu hồi được. Tình trạng DN "mất tích" hoặc ông chủ “bỏ trốn” kéo theo hàng ngàn cần lao mất việc làm, nợ lương, tiền bảo hiểm tầng lớp, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp lên đến hàng trăm tỷ đồng. Theo Bảo hiểm xã hội Đà Nẵng, tính đến cuối tháng Làm bảng hiệu công ty 3-2014 có đến 530 DN nợ tiền BHXH người cần lao từ 3 tháng trở lên với tổng số tiền hơn 76 tỷ đồng, trong đó đáng chú ý có gần 100 DN ngừng đóng do chủ bỏ trốn với số tiền nợ BHXH 4 tỷ đồng của 251 lao động, nợ BHYT hơn 400 triệu đồng và nợ bảo hiểm thất nghiệp 100 triệu đồng. Đó là chưa kể những DN bỏ trốn mà chưa phát hiện ra... Số liệu của ngành Thuế, Hải quan và BHXH TP cho thấy, hiện tình trạng DN “ma” ngừng hoạt động sinh sản kinh dinh, lừa đảo trốn thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập DN, thuế xuất nhập cảng đang trở nên gánh nặng khiến nguồn thu ngân sách TP bị thiếu hụt khá lớn. Cơ quan thuế, Sở Kế hoạch & Đầu tư, Cục Hải quan, BHXH TP đang đau đầu với hàng trăm tỷ đồng bạc thuế của Nhà nước trôi theo chân những DN “ma” và DN “sống dở, chết dở”. Theo ông Hoàng Mạnh Hùng, Trưởng Phòng xử lý nợ - Cục thuế Đà Nẵng, duyên do chính hàng loạt DN “biến mất” khỏi địa điểm đăng ký kinh doanh là làm bõ bèn lỗ, nợ nần chồng chất, vỡ nợ không báo lại với cơ quan chức năng... Bên cạnh đó, không loại trừ có nhiều khả năng các DN lợi dụng chính sách gia hạn thời kì nộp thuế GTGT, miễn thuế thu nhập DN một số đối tượng đã thành lập những DN “ma”, Biển Đồng Ăn Mòn thuê nhà dân làm trụ sở, in hóa đơn rồi bán vô tội vạ, dùng mánh lới mua bán loanh quanh để chiếm đoạt tiền hoàn thuế GTGT hàng tỷ đồng. Ông Hùng nhận dù đã thực hiện nhiều biện pháp thu hồi nhưng kết quả không được bao nhiêu. Trong khi đó, tài khoản nhà băng của các “DN ma” hồ hết con số 0, nếu có còn tài sản là máy móc, nhà xưởng thì đã đem thế chấp ngân hàng. Cũng theo ông Hùng không ít trường hợp lợi dụng sự thông thoáng của Luật DN trong việc thành lập DN để trục lợi tiền thuế và các quy định xử phạt hiện chưa chặt chịa, kèm với đó là các chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe. Bên cạnh đó, do cơ chế dẫn đến nhiều DN muốn vỡ nợ không xong đành trở thành “thây ma”, sẵn sàng hoạt động cải trang, lừa đảo, trốn thuế... Nhiều DN “ma” không chỉ làm thất thu hàng trăm tỷ đồng đối với ngân sách mà còn làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến DN làm ăn chân chính, khiến họ mất dần khách hàng, khốn đốn trong việc tìm đối tác theo các giao kèo đã ký trước đó dẫn đến thua lỗ vỡ nợ, thậm chí là phải bán cả tài sản vốn có để trả nợ. Anh T., Giám đốc một công ty san lấp mặt bằng có tiếng tại Đà Nẵng cho biết: “Trong 3- 4 năm về trước thị trường bất động sản sôi động, hàng loạt dự án chạy đua san lấp mặt bằng để tung ra thị trường hòng lôi kéo khách hàng. Thời điểm đó các Cty xây dựng như chúng tôi được các đối tác ký giao kèo san lấp mặt bằng cho các dự án được ví như “nắng hạ gặp mưa rào” vội vàng vay tiền nhà băng đầu tư mua sắm các trang thiết bị múc, đào, xe chở đất để thi công... Nhưng khi thi công được một thời gian thị trường bất động sản đóng băng, chủ đầu tư không có tiền trả cho chúng tôi cho dừng dự án nên chúng tôi lâm vào tình trạng sống dở chết dở, muốn chết cũng không được vì dính vào các khoản nợ lương lậu, tiền thuế, tiền nhà băng”. Thực tiễn, tình trạng DN vắng chủ đã xuất hiện từ nhiều năm nay và càng ngày càng phổ quát, thế nhưng việc giải quyết vẫn còn hết sức lúng túng. DN không muốn ưng chuẩn thủ tục phá sản, một mặt vì thủ tục nhiêu khê, thiếu thực tiễn, mặt khác còn do căn nguyên bị các chủ nợ (cốt nhà băng) gây sức ép. Ngoại giả, chủ DN cũng sợ làm thủ tục phá sản xong sẽ mất quyền kinh dinh, bởi theo Luật, chủ DN sau khi bị tuyên bố phá sản sẽ không được thành lập, giữ chức phận quản lý trong DN khác trong vòng 1-3 năm. Hơn nữa, đa số không xác định được địa chỉ chủ DN bỏ trốn nên cơ thuế quan không thể tiến hành thu hồi nợ đọng thuế. Bức xúc trước việc hàng trăm DN ma, mới đây Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư TP đã ra Quyết định 159 về việc thu hồi giấy chứng nhận đăng ký DN, chỉ trong vòng 6 tháng năm 2013 có đến 478 DN bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký DN và trong tháng 5-2014 có đến 69 DN bị thu hồi giấy phép. Trong số đó, phần nhiều vi phạm DN biến mất khỏi địa điểm đăng ký kinh dinh lâu dài mà không báo cáo với cơ quan chức năng. Xuân Đương